Connect with us

Offbeat

આરોગ્ય માટે અંધારું પણ કેમ મહત્વનું છે, કૃત્રિમ પ્રકાશને કારણે પ્રદૂષણ વધી રહ્યું છે

Published

on

Why even darkness is important for health, pollution is increasing due to artificial light

આજકાલ જર્મનીમાં લોકો રાત્રે મુખ્ય ઇમારતો, સ્મારકો અને શહેરોની તમામ મુખ્ય જગ્યાઓ પર વીજળી બંધ કરી દે છે. તેવી જ રીતે ઘરોની લાઈટો પણ વહેલી બંધ થઈ જાય છે. એવી ઘણી જગ્યાઓ છે જ્યાં કૃત્રિમ લાઇટો, જે વીજળીથી પ્રકાશિત થાય છે, સૂર્યાસ્ત પછી પ્રગટાવવામાં આવતી નથી. આના ઘણા કારણો છે, જો સૌથી મોટું કારણ ઊર્જા સંકટ છે, તો ઘણા નવા સંશોધનો દર્શાવે છે કે અંધારું આપણા સ્વાસ્થ્ય માટે કુદરતી રીતે ફાયદાકારક છે.

જર્મનીમાં આ કામ ખૂબ જ ગંભીરતાથી કરવામાં આવી રહ્યું છે. યુરોપ અને અમેરિકામાં એવી માન્યતા વધી રહી છે કે કૃત્રિમ પ્રકાશથી એક પ્રકારનું પ્રદૂષણ થાય છે અને તે જૈવવિવિધતા માટે જોખમી છે. આબોહવા માટે પણ યોગ્ય નથી. પછી વીજળીનો ઓછો વપરાશ કરવાથી વીજળી અને પૈસા બંનેની બચત થાય છે.

જો આપણે રાત્રે ઓછી વીજળીનો ઉપયોગ કરીને ઓછા કૃત્રિમ પ્રકાશનો સહારો લઈએ તો વાયુ પ્રદૂષણ પણ ઓછું થશે. ઈલેક્ટ્રીકલ સાધનોમાંથી નીકળતા હાનિકારક કિરણોને કારણે ક્લાઈમેટ ચેન્જથી થતા નુકસાનને પણ ઘટાડી શકાય છે. ભારત પોતે જ વધારે પ્રકાશને કારણે દર વર્ષે 12 મિલિયન ટન કાર્બન ડાયોક્સાઇડના ઉત્સર્જનમાં વધારો કરી રહ્યું છે.

Why even darkness is important for health, pollution is increasing due to artificial light

ટોક્યો અને સિંગાપોરમાં ચમકદાર રાત

ટોક્યો અને સિંગાપોરમાં, રાતો એટલી ચમકદાર અને પ્રકાશથી ભરેલી હોય છે કે લોકો વાસ્તવિક અંધકારને અનુભવવા માંગે છે પરંતુ તેઓ તે મેળવી શકતા નથી. યુરોપ અને અમેરિકામાં પણ આવી જ સ્થિતિ છે. ત્યાંના લોકોને ખરેખર અંધકારનો કોઈ અનુભવ નથી.

Advertisement

રાત્રિનું અંધારું પણ પર્યાવરણ માટે સારું છે

ડેશ વેલેના એક અહેવાલ મુજબ, રાત્રે અંધારું રહેવું પર્યાવરણની સુધારણા માટે ફાયદાકારક છે. ઉપરાંત, જો આપણે રાત્રે પૂરતા પ્રમાણમાં અંધારામાં રહીએ અથવા સૂઈએ તો તે માનવ સ્વાસ્થ્ય માટે પણ સારું છે. સંશોધન કહે છે કે કૃત્રિમ પ્રકાશ આંખના જખમ, અનિદ્રા, સ્થૂળતા અને ઘણા પ્રકારના હતાશા સહિત વિવિધ રોગોને આમંત્રણ આપી શકે છે. જ્યારે પણ આપણે અંધારામાં સૂઈએ છીએ ત્યારે ઊંઘની ગુણવત્તા સારી રહે છે અને તેની સીધી અસર શરીરના સ્વાસ્થ્ય પર પડે છે.

અંધારામાં પૂરતી ઊંઘ લો

નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર હેલ્થ એન્ડ વેલફેર ફિનલેન્ડના રિસર્ચ પ્રોફેસર ટિમો પાર્ટોનેને તેમના રિસર્ચમાં લખ્યું છે કે, લોકો સામાન્ય રીતે 06 થી 09 કલાકની ઊંઘ લે છે અને જો તમારે સારી ઊંઘ લેવી હોય તો તમારે અંધારામાં સૂવું જરૂરી છે. સારી ઉંઘ લેવાથી બ્લડ પ્રેશર સારું રહે છે સાથે જ વજન વધવાની સમસ્યાને પણ નિયંત્રણમાં રાખે છે. મગજ સારી રીતે કામ કરે છે અને યાદશક્તિ સારી રહે છે.અંધારામાં સૂવાથી ઘણા સ્વાસ્થ્ય લાભ મળે છે. તેમાંથી એક ડાયાબિટીસ છે.

Why even darkness is important for health, pollution is increasing due to artificial light

નોર્થવેસ્ટર્ન યુનિવર્સિટી દ્વારા કરવામાં આવેલા એક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે સૂતી વખતે લાઇટ ચાલુ રાખવાથી ડાયાબિટીસનું જોખમ વધી શકે છે. અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે તેજસ્વી પ્રકાશમાં સૂવાથી ઇન્સ્યુલિન પ્રતિકાર વધે છે. કેટલાક અભ્યાસો એ પણ સૂચવે છે કે ખલેલ અથવા નબળી ઊંઘ અન્ય મેટાબોલિક રોગોને જોડવા ઉપરાંત ડિપ્રેશન, સ્તન અને પ્રોસ્ટેટનું કેન્સર તરફ દોરી શકે છે.

Advertisement

અંધારામાં એક ખાસ હોર્મોન ઉત્પન્ન થાય છે

જેમ કુદરતી પ્રકાશના અભાવે વિટામિન ડીની ઉણપ થાય છે, તેવી જ રીતે, જો તમે અંધારામાં ન હોવ તો પણ શરીરમાં એક ખાસ હોર્મોનની ઉણપ છે. અંધકારના અભાવે થતા રોગોની પાછળ મેલાટોનિન નામનું હોર્મોન હોય છે, જે અંધારું હોય ત્યારે જ નીકળે છે. જર્મન રિસર્ચ સેન્ટર ફોર જીઓસાયન્સના વિજ્ઞાની ક્રિસ્ટોફર કાયબા કહે છે, “જ્યારે આપણને આ હોર્મોન કે જે લોકો પાળીમાં કામ કરે છે તેમને મળતું નથી, ત્યારે જૈવિક ઘડિયાળ સિસ્ટમમાં ખલેલ પહોંચે છે અને તેના કારણે સમસ્યાઓ ઉભી થવા લાગે છે.”

વર્ષ 2020માં યુ.એસ.માં કરવામાં આવેલ સંશોધન સૂચવે છે કે કૃત્રિમ પ્રકાશની વધુ માત્રામાં રહેતા બાળકો અને કિશોરો ઓછી ઊંઘ લે છે. તેઓ ઘણી માનસિક બીમારીઓનો શિકાર બની શકે છે.

પ્રાણીઓ અને છોડને પણ અંધકાર ગમે છે

Why even darkness is important for health, pollution is increasing due to artificial light

અન્ય જીવોને પણ રાત્રે કૃત્રિમ પ્રકાશમાં રહેવા માટે સંઘર્ષ કરવો પડે છે. ઉદાહરણ તરીકે, કોરલ પ્રજનન કરી શકતા નથી, સ્થળાંતર કરનારા પક્ષીઓ તેમની ભટકવાની વૃત્તિ ગુમાવી શકે છે, અને ઝડપથી છોડેલા મગર ઘણીવાર સમુદ્રમાં જવાને બદલે જમીન પર ચાલે છે, પરિણામે તેઓ મૃત્યુ પામે છે. ફિનલેન્ડ એન્વાયર્નમેન્ટ ઈન્સ્ટિટ્યૂટના વરિષ્ઠ સંશોધક જેરી લિટિમાકીએ તેમના સંશોધન અહેવાલમાં લખ્યું છે કે છોડથી લઈને પ્રાણીઓ અને મનુષ્યો માટે અંધકાર ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. તે એક પ્રકારની કુદરતી લય બનાવે છે.

Advertisement

ચામાચીડિયા, ઘણા પક્ષીઓ અને જંતુઓ જે અંધારામાં વિહરતા હોય છે તે પણ કૃત્રિમ પ્રકાશથી પરેશાન થાય છે. એક અભ્યાસ અનુસાર, ઉનાળાની ઋતુમાં કૃત્રિમ પ્રકાશને કારણે જર્મનીમાં દર વર્ષે લગભગ 100 અબજ રાત્રિ ઉડતા જંતુઓ મૃત્યુ પામે છે.

તે છોડને કેવી રીતે અસર કરે છે

સંશોધન એ પણ દર્શાવે છે કે સ્ટ્રીટ લાઇટની નજીક ઉગતા છોડમાં રાત્રિ દરમિયાન ઓછું પરાગનયન થાય છે. આ કારણે, તેમાં ફળો અને ફૂલો ઓછા છે. જ્યારે આ છોડ અંધકારને કારણે વધુ ફળ આપે છે. મોટા વૃક્ષોને પણ રાત્રે સ્ટ્રીટ લાઇટની વિપરીત અસર થાય છે. તેમાં, કળીઓ વહેલા બહાર આવવા લાગે છે અને પાંદડા પાછળથી ખરી જાય છે.

અંધારામાં સૂવાથી ડિપ્રેશન દૂર થાય છે

જો તમે રાત્રે કોમ્પ્યુટરમાં કામ કરો છો અથવા ઓછા પાવરમાં અભ્યાસ કરો છો તો તેનાથી તણાવનું સ્તર વધે છે. વાસ્તવમાં જ્યારે આપણે કૃત્રિમ પ્રકાશમાં વાંચવાનો પ્રયાસ કરીએ છીએ ત્યારે રાત્રે કુદરતી રીતે અંધારું થઈ રહ્યું છે. ધ ઓહિયો સ્ટેટ યુનિવર્સિટી હોસ્પિટલમાં થયેલા સંશોધન મુજબ, પ્રકાશમાં સૂવાથી સર્કેડિયન રિધમમાં ખલેલ પહોંચે છે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, આપણા શરીરને ખબર નથી હોતી કે કયા સમયે પથારીમાં જવું, શરીરની લયમાં ખલેલ પહોંચે છે, જેના કારણે માનસિક અસંતુલન થાય છે અને ડિપ્રેશનનો ભોગ બનવાનું જોખમ વધી જાય છે. એટલા માટે હંમેશા અંધારામાં સૂવાનો પ્રયાસ કરવો જોઈએ.

Advertisement
Continue Reading
Advertisement
error: Content is protected !!